Co to jest dział spadku?
Z chwilą śmierci spadkodawcy następuje otwarcie spadku, a spadkobiercy wchodzą łącznie w całokształt sytuacji prawnej swojego spadkodawcy – z punktu widzenia jego majątku, stają się współwłaścicielami całego majątku spadkodawcy. Czynność prawna o nazwie „działu spadku” ma za zadanie rozdysponowanie rzeczy i praw wchodzących w skład spadku do majątku poszczególnych spadkobierców.
Konsekwencją dokonania podziału spadku jest również zmiana w zakresie odpowiedzialności za długi spadkowe – każdy z dotychczasowych współspadkobierców odpowiada samodzielnie za długi spadkowe w stosunku wielkości udziału, jaki mu przypada w spadku.
Jeżeli do masy spadkowej należy:
- nieruchomość,
- ograniczone prawa rzeczowe,
- własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu.
W takim przypadku, zgodnie z Art. 1037 Kodeksu cywilnego, umowa o dział spadku wymaga zachowania formy aktu notarialnego.
Sporządzenie umowy o dział spadku u notariusza wymaga zgody pomiędzy spadkobiercami. W przeciwnym razie rozwiązaniem jest próba osiągnięcia zgody drogą negocjacji, na przykład z udziałem mediatora, a jeśli i to nie przyniesie oczekiwanych rezultatów – dział spadku drogą postępowania sądowego.
Jak odbywa się sporządzenie notarialnego aktu działu spadku?
Warunkiem przystąpienia do czynności działu spadku jest stwierdzenie praw do spadku – za pomocą notarialnego poświadczenia dziedziczenia lub poprzez sądowe stwierdzenie nabycia spadku.
Podziału spadku u notariusza można dokonać na różne sposoby:
- fizyczne rozdzielenie majątku odpowiednio do wielkości udziału wszystkich spadkobierców,
- przyznanie majątku tylko jednemu lub kilku dziedziczącym z obowiązkiem spłaty pozostałych osób;
- przyznanie poszczególnych składników majątkowych określonym osobom, bez dokonywania spłat czy dopłat.
Ile kosztuje dział spadku u notariusza?
Czynność działu spadku u notariusza wiąże się z opłatami, których wysokość uzależniona jest od wielu czynników, takich jak wartość majątku spadkowego, rodzaj składowych majątku, a także stopień pokrewieństwa spadkobierców ze spadkodawcą. Składają się na nie:
- podatki od czynności cywilnoprawnych,
- opłaty sądowe,
- taksa notarialna.
Opłaty sądowe związane z działem spadku
Wysokość opłat sądowych pobieranych przez notariusza przy dziale spadku regulowana jest zapisami Ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Ze względu na szeroką gamę opłat sądowych, które mogą się wiązać z działem spadku, prosimy o kontakt z kancelarią celem uzyskania szczegółowych informacji.
Wysokość taksy notarialnej przy dziale spadku w 2026 roku
Maksymalną wysokość taksy notarialnej za sporządzenie aktu notarialnego działu spadku określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem z 13 października 2026 r., Dz. U. 2026 poz. 1370, obowiązującym od 5 listopada 2026 r.). Podstawą jest ogólna wartość majątku podlegającego podziałowi. Podstawowe stawki taksy notarialnej w 2026 roku:
- do 3000 zł – 100 zł;
- powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
- powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
- powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
- powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
- powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
- powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł;
- powyżej 5 000 000 zł – 14 270 zł + 0,15% od nadwyżki powyżej 5 000 000 zł, łącznie nie więcej jednak niż 25 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn łącznie nie więcej niż 15 000 zł.
Dział spadku nie należy do czynności, dla których rozporządzenie obniża stawkę, więc obowiązuje stawka podstawowa liczona od łącznej wartości majątku spadkowego podlegającego działowi. Wysokość honorarium notariusza ustalana jest indywidualnie z klientem, a stawka z rozporządzenia to jedynie górna granica wynagrodzenia. Zmiany stawek opisujemy w artykule Nowe stawki taksy notarialnej.
Przykład
Przy łącznej wartości majątku spadkowego 400 000 zł maksymalna taksa notarialna wynosi 2370 zł netto (1010 zł + 0,4% × 340 000 zł, czyli 1010 zł + 1360 zł).
Jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość, notariusz pobiera dodatkowo wynagrodzenie za złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej (maksymalnie 300 zł). Do taksy należy doliczyć wynagrodzenie za wypisy aktu notarialnego: maksymalnie 12 zł za każdą rozpoczętą stronę od 1 do 10, 10 zł za każdą rozpoczętą stronę od 11 do 20 i 8 zł za każdą rozpoczętą stronę od 21. Stawki taksy notarialnej są kwotami netto i podlegają podatkowi od towarów i usług (PTiU) w wysokości 23%.